Waarom gezonde voeding en sporten soms niet meer helpen

De laatste jaren hoor je steeds vaker dat vrouwen rond hun dertigste of veertigste plots “tegen hun lichaam beginnen aan te lopen”. Alsof iets wat jarenlang vanzelf ging, ineens veel moeilijker wordt.

Gewicht dat blijft hangen terwijl je net gezonder probeert te leven.
Vermoeidheid die niet verdwijnt.
Meer prikkelbaarheid.
Slechter slapen.
Plots gevoeliger worden voor stress.
Een lichaam dat niet meer lijkt mee te werken zoals vroeger.

En meestal komt daar vrij snel dezelfde verklaring voor:
hormonen.
Perimenopauze.
Een tragere stofwisseling.
“Ouder worden.”

Alsof het ergens normaal is dat een vrouwenlichaam vanaf een bepaalde leeftijd automatisch vermoeider, zwaarder en gevoeliger wordt.

En begrijp me niet verkeerd: hormonale veranderingen spelen absoluut een rol. Maar ik vraag me steeds vaker af of dat wel het volledige verhaal is.

 We leven vandaag in een vreemde paradox.

Onze lifespan — hoe lang we gemiddeld leven — is de voorbije generaties enorm gestegen. We worden ouder dan ooit tevoren. Maar onze healthspan — de periode waarin we ons ook echt gezond, energiek en vitaal voelen — lijkt veel minder mee geëvolueerd.

Met andere woorden:
we leven langer,
maar niet noodzakelijk langer in een lichaam dat zich goed voelt.

En misschien zie je dat vandaag extra sterk bij vrouwen rond de perimenopauze.

Want wat mij opvalt, is dat veel vrouwen met die klachten vaak al jarenlang enorm hun best doen.

Ze letten op voeding.
Ze bewegen.
Ze proberen gezond te leven.
Ze volgen programma’s.
Ze nemen supplementen.
Ze proberen “meer balans” te vinden.

En toch voelen ze zich vaak nog altijd uitgeput of ontregeld.

Misschien omdat we stress nog veel te vaak bekijken alsof het enkel gaat over “te druk zijn”.

Terwijl echte chronische stress veel dieper kan zitten.

Soms zit stress niet alleen in een volle agenda.
Maar in jarenlang leven op een manier die eigenlijk niet echt bij je past.

Jarenlang dingen doen vanuit verantwoordelijkheid.
Vanuit moeten.
Vanuit aanpassen.
Vanuit zorgen voor iedereen behalve jezelf.

En ik denk eerlijk gezegd dat veel vrouwen daar veel langer in blijven hangen dan goed voor hen is.

Altijd doorgaan.
Altijd beschikbaar zijn.
Altijd rekening houden met anderen.
Altijd “nog even volhouden”.

Tot het lichaam plots signalen begint te geven.

En misschien is dat ook waarom sommige vrouwen rond de perimenopauze zo hard botsen op zichzelf. Niet alleen omdat hormonen veranderen, maar omdat het lichaam minder bereid wordt om voortdurend tegen zijn eigen natuur in te blijven functioneren.

Vanuit traditionele systemen zoals Ayurveda (en traditionele Chinese geneeskunde) wordt dat al heel lang beschreven. Daar kijkt men veel breder naar klachten zoals vermoeidheid, gewichtstoename, slapeloosheid of innerlijke onrust. Niet alleen als iets hormonaals, maar ook als een teken dat het lichaam en het zenuwstelsel al veel langer onder spanning staan.

In de Ayurveda spreekt men bijvoorbeeld over een toename van vata naarmate we ouder worden. Vata is de energie van beweging in het lichaam. Wanneer die in balans is, zorgt ze voor creativiteit, enthousiasme en flexibiliteit. Maar wanneer vata te hoog wordt, ontstaat er net meer onrust, droogte en instabiliteit.

En eigenlijk zie je dat op veel vlakken terug.

Een droge huid.
Droger haar.
Constipatie.
Meer piekeren.
Sneller overprikkeld raken.
Slechter slapen.
Angstgevoelens.
Een opgejaagd zenuwstelsel.
Moeilijk kunnen ontspannen.

Alles wat met het zenuwstelsel te maken heeft, wordt binnen Ayurveda eigenlijk gezien als een verstoring van vata.

En als je eerlijk kijkt naar onze moderne levensstijl, is het ook niet zo vreemd dat zoveel vrouwen daar last van krijgen.

We slapen met onze gsm naast ons hoofd.
We consumeren constant informatie.
We staan altijd “aan”.
En zelfs ontspanning proberen we vaak nog snel ergens tussendoor te proppen.

Daardoor krijgt vata eigenlijk amper de kans om terug tot rust te komen.

Ons zenuwstelsel blijft voortdurend alert, waardoor het bijna onmogelijk wordt om nog echt diep te herstellen.

Vanuit Ayurveda zijn er gelukkig ook heel veel manieren om die vata opnieuw te kalmeren. Denk aan bepaalde kruiden, warme voeding, rustgevende routines, oliemassages, ademhalingsoefeningen of zachte yogahoudingen die het zenuwstelsel helpen reguleren.

Maar vandaag wil ik het ook over iets anders hebben.
Misschien zelfs over de plek waar een groot deel van onze stress oorspronkelijk ontstaat.

Want op een bepaald moment merken veel vrouwen dat de “gewone” adviezen niet meer werken.

Meer discipline helpt niet meer.
Nog strenger eten helpt niet meer.
Nog harder sporten helpt niet meer.

En misschien is dat omdat het lichaam op dat moment niet meer controle nodig heeft…
maar veiligheid.

En die veiligheid ontstaat niet alleen door voeding of beweging.

Dat is trouwens ook iets wat Ayurveda en TCM zo mooi begrijpen:
gezondheid gaat niet alleen over wat je eet of hoeveel je beweegt, maar ook over de manier waarop je leeft.

In Ayurveda zegt men bijvoorbeeld dat hoe je eet minstens even belangrijk is als wat je eet. Wanneer je eet terwijl je boos, gehaast of gestrest bent, heeft dat volgens Ayurveda een negatief effect op je lichaam en vertering.

En eigenlijk kan je dat principe doortrekken naar het volledige leven.

Veel vrouwen onderschatten hoeveel energie het kost om voortdurend een leven te leiden dat niet volledig overeenkomt met wie ze diep vanbinnen zijn.

Voortdurend aanpassen.
Dingen doen vanuit angst of verplichting.
Je eigen verlangens wegduwen.
Altijd rekening houden met anderen.
Jezelf klein houden.
Niet écht leven volgens wat jou energie geeft.

Voor mij persoonlijk begon daar ook een grote shift.

Niet alleen beter proberen eten of gezonder proberen leven, maar veel eerlijker kijken naar mijn eigen leven.

Wat kost mij eigenlijk energie?
Waar voel ik voortdurend spanning?
Wat onderdruk ik al jaren?
Waar voel ik mij écht rustig?
Waar ga ik volledig van open?
En als geld of verwachtingen van anderen geen rol zouden spelen… wat zou ik dan eigenlijk willen doen?

Alleen al die vragen eerlijk beantwoorden, kan ongelooflijk veel in beweging zetten.

Een oefening die mij daar enorm bij hielp, was alles letterlijk opschrijven.

Niet alleen doelen.
Maar gevoelens.

Hoe wil ik mij voelen?
Hoe ziet mijn droomleven eruit?
Op vlak van gezondheid?
Werk?
Relaties?
Rust?
Dagelijks ritme?

En vervolgens schreef ik een brief aan mezelf alsof dat leven er een jaar later al was.

Niet perfect.
Niet onrealistisch.
Maar wel volledig vanuit gevoel geschreven.

Alsof ik terugschreef vanuit een versie van mezelf die rustiger, gelukkiger, gezonder en meer in lijn leefde met wie ze werkelijk is.

Je kan die brief elke dag opnieuw lezen.
Of inspreken op je gsm en naar jezelf luisteren tijdens een wandeling.

Misschien klinkt dat simpel.
Maar het helpt je zenuwstelsel en je aandacht opnieuw richten op wat jou werkelijk voedt, in plaats van enkel op overleven.

Want vaak weten we diep vanbinnen eigenlijk al heel lang wat niet meer klopt.
Alleen zijn we verleerd om ernaar te luisteren.

En net daarom geloof ik zo sterk in een combinatie van bewustwording én kleine dagelijkse acties.

Mini-routines (zelf gebruik ik veel uit ayurveda, lees ook mijn blog hierover: